In 1989 bestond de DDR 40 jaar. Dit werd groots gevierd in oktober van dat jaar; in Berlijn werd onder andere een grote parade gehouden. Het zou het laatste lustrum van de DDR worden. Protesten van burgers voor meer democratie en een massale uittocht van burgers maakten een einde aan het communistische regiem. Nauwelijks een jaar later sloot de DDR zich aan bij de BRD (Bondsrepubliek Duitsland).

Op 14 oktober 1988 besloot de Staatsraad tot het instellen van de "Ehrenmedaille zum 40. Jahrestag der Deutschen Demokratischen Republik". In het "Gesetzblatt der DDR" 1989/22 van 8 november 1988 werd dit besluit openbaar gemaakt. 

De medaille kon worden toegekend aan burgers van de DDR uit alle klassen en lagen van de bevolking voor hun uitzonderlijke verdiensten in de ontwikkeling en algehele versterking van de DDR, en voor hun actieve deelname aan de vorming van de ontwikkelde socialistische samenleving.

De voordracht voor toekenning van de medaille geschiedde door de centrale leiding van de partij, zowel landelijk, regionaal als op districtsniveau, de maatschappelijke organisaties, ministers en leiders van andere staatsorganen. Voordrachten van de landelijke overheden en organen moesten voor 15 juni 1989 worden ingediend bij de 'Abteilung Kader' van de Ministerraad.  Andere voordrachten moeten worden ingediend bij de "Räte der Bezirke" voor de genoemde datum.